Spreken is zilver, checken is goud

(Blog door docent Nancy De Vogelaere die onder andere in 1 OM het vak ‘Social Media & Business” geeft)

Heb je de afgelopen weken wel eens het gevoel gehad… “Kan dit wel?” wanneer je het nieuws van het conflict tussen Oekraïne en Rusland volgde? Dan heb je alvast een goede reflex. Je twijfelt een beetje en neemt niet alles klakkeloos aan. Goed zo.

Zeker in turbulente tijden zijn sociale media vaak de snelste en makkelijkste manier om aan informatie te komen. Maar, ze zijn niet altijd helemaal betrouwbaar. Een dosis gezond verstand en een kritische reflex is dan ook onmisbaar in deze spannende tijden. Toch moet je niet paranoia worden. Met deze tips & tricks kom je al een heel eind. Maar eerst nog: twee voorafjes – die relevant zijn voor alle rest dat je zal lezen.

Voorafje 1: Feit en mening zijn niet hetzelfde

Om over gelijk welk onderwerp te kunnen discussiëren, is het cruciaal… dat je een gemeenschappelijke taal hebt en het eens bent over een aantal onweerlegbare zaken. Dat betekent dat je het eens moet geraken over wat FEITEN zijn (=objectief, verifieerbaar) en wat de MENINGEN over die feiten zijn (=subjectief, eigen invulling)

Bijvoorbeeld: 

Feit: het is vandaag 17 graden celsius (objectief meetbaar)

Mening: ik vind dat heerlijk warm – te koud – zalig lenteweer – tijd voor een ijsje – tijd voor een terrasje… = wat IK VIND over DAT FEIT

Pas als je het eens bent over dat verschil, kun je zinvolle discussies voeren. En neen, “alternatieve” feiten bestaan niet. Een feit is net… vaststaan. Je interpretatie over de feiten kan verschillen – net zoals inzichten doorheen de tijd kunnen evolueren. Maar over de feiten zelf, gaan we niet discussiëren. Voormalig VS president Barack Obama gaat daar in deze video verder op in… Ja, er is zoiets als “objectieve waarheid”. “Want als ik zeg dat dit een podium is en jij zegt “dat is een olifant”, dan wordt het moeilijk om samen te werken.”

Voorafje 2: Sociale media = onze sociale bubbel

Aangezien élk sociaal medium vooral tot doel heeft je zo lang mogelijk op zijn sociaal medium te houden, ga je er vooral ‘meer van hetzelfde’ terugvinden dat je voordien al eens leuk vond. Je wordt met andere woorden “afgeschermd” van zaken die je mogelijks “onaangenaam” zal vinden. Een mening waar je het niet mee eens zal zijn bijvoorbeeld. En als je iets onaangenaam vindt, dan klik je weg. Net wat de sociale media niet willen. Dus voeden ze je nog meer met je eigen mening en overtuigingen, zodat je dat leuk gaat vinden en blijft.

De algoritmes van de sociale media zorgen er met andere woorden voor dat we collectief steeds meer in onze eigen echo-kamer terecht komen. Nieuws en feiten checken doe je dus best… buiten je eigen sociale bubbel. Want zoals ik het zie, kan iedereen hiermee aan de slag.

Iedereen fact checker

In wat volgt gaan we even in op enkele kleine tips & tricks die je kunnen helpen om in deze tijden van informatie-overload toch door de bomen het bos te blijven zien. En vooral… om je te doen bezinnen eer je begint informatie te delen, die later misschien vals blijkt. Want niemand is graag verspreider van ‘fake news’. En aan mijn studenten “Sociale media” : ja dit is parate kennis 😉

TIP 1 – Zoek meer info over wie een bericht deelt. 

Topische vragen stellen, vanuit een grondige nieuwsgierigheid, kan nooit kwaad. Wie deelt dit? Wat wordt precies gedeeld en waarom? Langs welk kanaal? Vind je informatie over de auteur, bestaat die als persoon echt, zie je nog dingen die die deelt of is het een anonieme bron?  

TIP 2 – Wordt dit bericht in meerdere bronnen gedeeld? 

Zijn er naast jouw bron nog bronnen die hierover informatie delen? Echt nieuws gaat snel rond, waardoor het zonder twijfel ook op andere plaatsen terecht komt. Als dat niet is, dan is er vermoedelijk iets niet 100% verifieerbaar … En als je het op meerdere plaatsen ziet, zijn dat betrouwbare bronnen? Daarbij kun je het verschil tussen een journalist en copywriter in acht nemen. Journalisten hebben een deontologische en ethische code te volgen – een copywriter kan “no matter what” schrijven…

TIP 3 – Is het bericht al gefactchecked?

Zoek op algemene factcheckers-websites of op Twitter of zoek mee naar of een feit wel correct is (Je kan via #OSINT veel factchecking op de voet volgen. Osint staat voor “Open Source Intelligence”) 

Weet je niet goed elke bronnen te gebruiken? Deze helpen je alvast verder: 

ENGELSTALIG

NEDERLANDSTALIG 

TIP 4 – Zorg dat je breed geïnformeerd wordt…

Gebruik je enkel jouw sociale media om de actualiteit te volgen? Wees je dan bewust van het feit dat je énkel gefilterde informatie krijgt en een grote kans hebt op blinde vlekken. 

==> Wil je die blinde vlek verkleinen? 

  • Begin mensen te volgen die een tegenovergestelde of afwijkende mening hebben dan de jouwe. Iemand die goed op je zenuwen werkt, zit waarschijnlijk in je allergie. Je moet daar uiteraard niet mee overdrijven en dat niet op élk kanaal doen, maar Twitter bijvoorbeeld is dé uitgelezen plek om mensen te volgen met een net iets andere blik op de wereld.
  • Lees eens een volledige krant of tijdschrift – op papier (echt!) of digitaal. Dat heeft één groot voordeel: je komt per toeval ook op andere artikels dan de usual suspects). Als student heb je trouwens gratis toegang tot alle kranten en tijdschriften, dus niks houdt je tegen.
  • Blijf face-2-face praten met mensen. Discussieer. Argumenteer. En zoek vooral verder naar feiten – voordat je je verdiept in meningen over die feiten. 

TIP 5 – Als je twijfelt… deel dan niet 

In deze snel-snel-maatschappij is een fout nieuwtje delen gauw gebeurd. Op zich geen drama natuurlijk – alleen: als we dat collectief doen, zijn we mee verantwoordelijk voor het verspreiden van foute informatie. Op individueel niveau is dat sowieso niet zo heel erg, zeker niet als je niet de intentie had om te misleiden. Maar wat als we dat collectief gaan doen? Zodat we er mee verantwoordelijk voor zijn dat feiten en meningen allemaal door elkaar gaan lopen? Dat parallelle werelden ontstaan? Waar mensen zodanig overtuigd zijn van hun eigen grote gelijk dat ze niet meer luisteren naar elkaar?

Tot slot…

Al deze tips samen… mijn belangrijkste advies: Bij berichten die felle emoties oproepen én die je nog niet kon checken/dubbelchecken bij betrouwbare bronnen: ZWIJG zelf even. Ga op onderzoek uit. Want spreken is zilver – maar checken… goud.

Conclusie…

Democratie is niet iets wat gratis is, maar waar we ons collectief wel mogen voor inspannen. Bijvoorbeeld door niet klakkeloos informatie te delen. Dit is trouwens een basis attitude die je heel je leven zal kunnen gebruiken. Het gaat immers om het gebruiken van onze grijze massa, wat ons onderscheidt van de dieren. Dus omarm historische kritiek en zijn basisbeginselen. Het zou wat mij betreft alleszins een verplicht vak mogen worden in elke opleiding. Gelukkig heeft elke Organisatie & Management student dit nu al in “Social Media & Business”. Jaja, we rock 🙂

Veel succes allemaal!

Nancy De Vogelaere – Docent 3OM

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: